Nhà ở xã hội: Cơ hội và thách thức trong chính sách tại Việt Nam

Với hơn một thập kỷ gắn bó và am hiểu sâu sắc về thị trường bất động sản Việt Nam, tôi luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho phân khúc nhà ở xã hội (NOXH). Đây không chỉ là một chính sách an sinh xã hội quan trọng của Đảng và Nhà nước mà còn là một thị trường đầy tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Đặc biệt, tại các tỉnh có tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa mạnh mẽ như Tây Ninh, nhu cầu về nhà ở xã hội cho công nhân, người lao động thu nhập thấp ngày càng trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, hành trình tiếp cận những tổ ấm này vẫn còn đó những “nút thắt”, đặc biệt là trong các tiêu chí về đối tượng được thụ hưởng.

Tổng quan về chính sách nhà ở xã hội tại Việt Nam: Nỗ lực và thách thức

Chính sách nhà ở xã hội đã được triển khai tại Việt Nam từ nhiều năm qua, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Chính phủ nhằm đảm bảo quyền có chỗ ở cho mọi người dân. Mục tiêu cao nhất là giúp người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp có điều kiện an cư, lạc nghiệp, từ đó đóng góp vào sự phát triển chung của kinh tế – xã hội.

Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 30/01/2022 của Chính phủ về Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế – xã hội đã xác định rõ mục tiêu đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp trong giai đoạn 2021-2030. Tiếp đó, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030” tại Quyết định số 338/QĐ-TTg ngày 03/4/2023. Đây là một cam kết mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong việc giải quyết bài toán an sinh xã hội này.

Thực trạng cung – cầu nhà ở xã hội và những con số đáng chú ý

Mặc dù có những nỗ lực lớn, thực tế cho thấy cung vẫn chưa đáp ứng đủ cầu. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, tính đến cuối năm 2023, cả nước đã hoàn thành khoảng 7.500 căn hộ nhà ở xã hội, khởi công hơn 20.000 căn và đang triển khai 430 dự án với tổng số hơn 480.000 căn. Dù đây là những con số đáng khích lệ, nhưng vẫn còn một khoảng cách khá xa so với mục tiêu đề ra cho giai đoạn 2021-2030. Nguồn cung nhà ở xã hội, đặc biệt tại các đô thị lớn và các khu công nghiệp trọng điểm, vẫn còn rất hạn chế so với nhu cầu thực tế của hàng triệu người lao động và gia đình trẻ.

Nguyên nhân của tình trạng này khá đa dạng, từ việc quỹ đất dành cho nhà ở xã hội chưa đủ, thủ tục hành chính phức tạp, đến những vướng mắc trong việc xác định đối tượng và ưu đãi cho chủ đầu tư. Đây là những vấn đề mà tôi, với vai trò là một người có nhiều năm kinh nghiệm trong ngành, luôn trăn trở và mong muốn có những giải pháp tháo gỡ kịp thời.

Điểm nóng Tây Ninh và cơ hội nhà ở xã hội tại Trảng Bàng

Nhắc đến sự phát triển công nghiệp ở phía Nam, không thể không kể đến Tây Ninh. Với vị trí chiến lược cửa ngõ nối TP.HCM với Campuchia, cùng hệ thống giao thông đang được đầu tư mạnh mẽ như cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, Tây Ninh đang trở thành một “thỏi nam châm” thu hút đầu tư, đặc biệt là vào các khu công nghiệp lớn như Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, Khu công nghiệp Phước Đông – Bời Lời, hay Khu công nghiệp Thành Thành Công (TTC IZ) tại Trảng Bàng.

Nhu cầu nhà ở xã hội tại Tây Ninh và Trảng Bàng

Sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp kéo theo một lượng lớn công nhân, chuyên gia đổ về làm việc và sinh sống. Điều này tạo ra một áp lực rất lớn lên hạ tầng xã hội, trong đó có nhà ở. Theo số liệu từ Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh (cập nhật năm 2023), hàng trăm nghìn lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh, và con số này dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới. Hầu hết trong số họ là người lao động phổ thông, công nhân với mức thu nhập khiêm tốn, rất khó để tiếp cận nhà ở thương mại với mức giá ngày càng cao.

Tại Trảng Bàng, nơi tập trung nhiều khu công nghiệp lớn, tôi nhận thấy nhu cầu về nhà ở xã hội là vô cùng bức thiết. Công nhân và người lao động mong muốn có một mái ấm ổn định, gần nơi làm việc, với mức giá phải chăng và đầy đủ tiện ích cơ bản. Đây chính là mảnh đất màu mỡ để các dự án nhà ở xã hội phát triển, không chỉ giúp giải quyết bài toán an cư mà còn góp phần ổn định nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp.

Những “lỗ hổng” trong tiêu chí đối tượng được thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội: Góc nhìn từ người làm nghề

Mặc dù chính sách nhà ở xã hội mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, trong quá trình triển khai, tôi và nhiều đồng nghiệp trong ngành nhận thấy vẫn còn những “lỗ hổng” nhất định trong tiêu chí xác định đối tượng được thụ hưởng. Điều này gây khó khăn cho cả người có nhu cầu thực sự lẫn các cơ quan quản lý và chủ đầu tư.

Theo phản ánh từ nhiều cơ quan và chuyên gia, cũng như thông tin trên báo Thị trường Tài chính – Tiền tệ (thitruongtaichinhtiente.vn ngày 06/07/2026), một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là việc xác định điều kiện “chưa có nhà ở” hoặc “chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở, đất ở dưới mọi hình thức”. Quy định hiện hành yêu cầu người mua nhà ở xã hội phải đáp ứng nhiều điều kiện như: chưa có nhà ở thuộc sở hữu của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có dự án; hoặc có nhà ở nhưng diện tích bình quân đầu người thấp hơn mức tối thiểu do Chính phủ quy định; hoặc chưa được Nhà nước hỗ trợ nhà ở, đất ở dưới mọi hình thức.

Tuy nhiên, việc kiểm tra, xác minh những điều kiện này lại gặp rất nhiều khó khăn. Chẳng hạn, làm sao để xác định một cách chính xác rằng người đăng ký mua nhà ở xã hội có thực sự không sở hữu bất động sản ở các tỉnh thành khác? Hay việc chứng minh thu nhập thấp cũng là một rào cản hành chính không nhỏ, đặc biệt với những người làm việc tự do hoặc có thu nhập không ổn định. Điều này dẫn đến tình trạng một số đối tượng không thực sự khó khăn vẫn có thể “lách luật” để mua nhà ở xã hội, trong khi những người thực sự cần lại gặp trở ngại trong việc chứng minh đủ điều kiện. Cá nhân tôi đã chứng kiến không ít trường hợp công nhân, người lao động chân chính dù rất mong muốn có nhà nhưng lại bế tắc trong việc hoàn thiện hồ sơ bởi những quy định phức tạp này.

Thực trạng và đề xuất cải thiện chính sách nhà ở xã hội

Tin vui là những “lỗ hổng” này đã được nhìn nhận và đang trong quá trình điều chỉnh. Luật Nhà ở 2023, sẽ có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, được kỳ vọng sẽ mang lại những thay đổi tích cực. Các quy định về đối tượng, điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội đã được rà soát, sửa đổi theo hướng chặt chẽ, minh bạch hơn, đồng thời đơn giản hóa một số thủ tục hành chính. Cụ thể, Luật đã bổ sung, làm rõ một số đối tượng được hưởng chính sách, quy định cụ thể hơn về điều kiện cư trú, thu nhập, và việc kiểm tra, giám sát sau bán hàng. Mục tiêu là đảm bảo nhà ở xã hội đến đúng tay người cần, hạn chế tối đa tình trạng trục lợi chính sách.

Từ góc độ của một chuyên gia, tôi đề xuất cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Công an), các ngân hàng và chính quyền địa phương để xây dựng một cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và tài sản. Điều này sẽ giúp việc xác minh điều kiện về nhà ở của người dân được nhanh chóng, chính xác và minh bạch hơn. Đồng thời, cần tiếp tục rà soát, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, đặc biệt là quy trình nộp hồ sơ, xét duyệt và giải ngân vốn vay ưu đãi, để nhà ở xã hội thực sự là một “lối thoát” cho người thu nhập thấp.

TTC IZ và cam kết đồng hành cùng nhà ở xã hội tại Tây Ninh

Với vai trò là đơn vị phát triển khu công nghiệp uy tín, Công ty Cổ phần Khu Công nghiệp Thành Thành Công (TTC IZ) luôn nhận thức được trách nhiệm của mình đối với cộng đồng và người lao động. Chúng tôi không chỉ cung cấp cơ sở hạ tầng công nghiệp hiện đại mà còn quan tâm sâu sắc đến đời sống an sinh của công nhân.

Dự án nhà ở xã hội TTC IZ tại Trảng Bàng, Tây Ninh là một minh chứng rõ nét cho cam kết đó. Dự án được quy hoạch bài bản, đồng bộ với các tiện ích thiết yếu như trường học, y tế, khu vui chơi giải trí, chợ, siêu thị mini… nhằm kiến tạo một không gian sống tiện nghi, thoải mái cho người lao động. Vị trí đắc địa gần các khu công nghiệp giúp công nhân tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại, đồng thời dễ dàng tiếp cận các dịch vụ tiện ích xung quanh.

Chúng tôi hiểu rằng, việc sở hữu một căn nhà không chỉ là có một chỗ ở mà còn là nền tảng vững chắc để xây dựng tương lai, phát triển sự nghiệp. Bởi vậy, TTC IZ cam kết mang đến những sản phẩm nhà ở xã hội chất lượng, giá thành hợp lý, cùng với sự hỗ trợ tối đa về pháp lý và thủ tục để người lao động dễ dàng hiện thực hóa giấc mơ an cư của mình tại Tây Ninh.

Nhà ở xã hội là một chính sách mang tính chiến lược, cần được quan tâm và phát triển bền vững. Dù vẫn còn đó những “lỗ hổng” trong tiêu chí và quy định, tôi tin rằng với sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, sự đổi mới trong chính sách và nỗ lực của các doanh nghiệp như TTC IZ, giấc mơ an cư của hàng triệu người lao động thu nhập thấp tại Việt Nam, đặc biệt là tại một tỉnh năng động như Tây Ninh, sẽ ngày càng trở nên hiện thực hơn. Chúng tôi, những người làm trong ngành, luôn đồng hành và nỗ lực để góp phần xây dựng một cộng đồng vững mạnh, nơi mọi người đều có thể tìm thấy một tổ ấm đích thực.